Gips zdjęty, kość zrośnięta, więc wydaje się, że najgorsze za Tobą. Tymczasem ręka nie chce się zgiąć, noga jest słabsza, a każdy krok budzi niepewność. To normalne. Zdjęcie unieruchomienia zamyka jeden etap leczenia i otwiera kolejny, w którym kończyna stopniowo wraca do pracy. Wyjaśniamy, co dzieje się z ciałem po kilku tygodniach w gipsie, jak wygląda rehabilitacja po zdjęciu gipsu i jakie objawy wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.
Co unieruchomienie robi z kończyną
Unieruchomienie pozwala kości się zrosnąć, ale przez kilka tygodni staw się nie zgina, mięśnie nie pracują z oporem, a kończyna nie przenosi obciążeń. Efekty widać zwykle w czterech obszarach.
Sztywność stawu
Torebka stawowa i otaczające ją tkanki tracą elastyczność, a staw może sprawiać wrażenie „zablokowanego”.
Osłabienie mięśni
Mięśnie, które nie pracują, tracą siłę i objętość. Różnicę często widać gołym okiem, gdy porównasz obie kończyny.
Obrzęk
Bez pracy mięśni płyn gorzej odpływa z tkanek, dlatego łatwiej o obrzęk.
Gorsze czucie ułożenia kończyny
Ciało na chwilę „zapomina”, jak precyzyjnie kontrolować rękę lub nogę. Stąd niepewność przy pierwszych krokach czy chwytaniu przedmiotów.
Wszystkie te zmiany można odwrócić, ale każda wraca we własnym tempie. Ruchomość często poprawia się wcześniej niż siła, a pewność w obciążaniu kończyny bywa najtrudniejsza do odzyskania.
Pierwsze dni bez gipsu, czyli co jest normalne
Wiele objawów, które niepokoją pacjentów, to typowe następstwo unieruchomienia. Skóra bywa sucha i wrażliwa, kończyna chłodniejsza, a obrzęk i zasinienie mogą narastać w ciągu dnia. Pierwsze ruchy bywają nieprzyjemne, a zmęczenie pojawia się szybko.
Zanim zaczniesz ćwiczyć, przeczytaj sekcję o objawach, które wymagają kontaktu z lekarzem.
Najpierw zalecenia lekarza
Kluczowa jest informacja, w jakim stopniu możesz obciążać kończynę. Po niektórych złamaniach jest to możliwe od razu, po innych tylko częściowo, a czasem konieczne jest dalsze chodzenie o kulach. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie złamania, zwykle po kontrolnym zdjęciu RTG. Rehabilitację rozpoczyna się w porozumieniu z nim, a fizjoterapeuta planuje terapię w granicach jego zaleceń.
Jak przebiega rehabilitacja
Pierwsza wizyta
Fizjoterapeuta pyta o okoliczności urazu, rodzaj złamania, czas unieruchomienia, ewentualną operację i aktualne zalecenia. Potem ocenia zakres ruchu, siłę, obrzęk, bliznę pooperacyjną oraz to, jak chodzisz lub posługujesz się ręką.
Kolejne etapy
Rehabilitacja pourazowa składa się zwykle z kilku zachodzących na siebie etapów. Na początku praca skupia się na zmniejszeniu obrzęku i odzyskaniu ruchomości, bo bez zakresu ruchu trudno budować siłę. Następnie wprowadza się ćwiczenia wzmacniające i stopniowo zwiększa obciążenie w granicach zaleceń lekarza. Ostatni etap to powrót do codziennych czynności, pracy i sportu. Więcej o naszej ofercie przeczytasz na stronie Nasze usługi.
Metody
Wykorzystujemy m.in. ćwiczenia w odciążeniu, które pozwalają poruszać kończyną przy zmniejszonym obciążeniu, oraz terapię manualną, która ma na celu poprawę ruchomości stawu i elastyczności tkanek. Przy utrzymującym się obrzęku stosuje się drenaż limfatyczny, a przy bólu i obrzęku po ćwiczeniach krioterapię miejscową. O wyborze metod decyduje badanie.
Stałym elementem terapii są też krótkie serie ćwiczeń w domu.
Czego unikać po zdjęciu gipsu
- Wymuszania ruchu. Nie rozciągaj stawu „na siłę” i nie proś nikogo, by robił to za Ciebie. Zbyt szybkie tempo często nasila obrzęk.
- Wcześniejszej rezygnacji z kul. Nawet jeśli chodzenie wydaje się łatwe, trzymaj się zaleceń lekarza.
- Lekceważenia obrzęku. Uniesienie kończyny i ruch w dozwolonym zakresie zwykle pomagają bardziej niż bezruch.
- Zbyt szybkiego powrotu do treningu i dźwigania. Brak bólu nie oznacza, że siła już wróciła.
- Nadmiernego oszczędzania. Całkowite wyłączenie kończyny z codziennych czynności utrwala sztywność i osłabienie.
Więcej o pułapkach okresu pourazowego piszemy w artykule o najczęstszych błędach po urazach, a o urazach stawu skokowego w tekście o skręceniu kostki.
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem
Niektóre objawy po zdjęciu unieruchomienia wymagają oceny lekarskiej, a nie fizjoterapii:
- narastający obrzęk z zaczerwienieniem, wyraźnym ociepleniem skóry lub gorączką,
- ból łydki z obrzękiem jednej nogi, zwłaszcza z dusznością, bólem w klatce piersiowej lub przyspieszonym biciem serca; w takiej sytuacji natychmiast dzwoń pod numer 112,
- palący, nieproporcjonalnie silny ból z nadwrażliwością skóry, zmianą jej koloru i poceniem się kończyny, utrudniający jakikolwiek ruch,
- drętwienie, zasinienie lub bladość palców,
- nagły, ostry ból po konkretnym ruchu lub upadku albo brak możliwości obciążenia kończyny, którą wcześniej można było obciążać,
- rozchodzenie się brzegów rany pooperacyjnej, wyciek lub nieprzyjemny zapach.
Jeśli fizjoterapeuta zauważy takie objawy w trakcie wizyty, przerywa terapię i kieruje pacjenta do lekarza. W Etos Zdrowie w razie potrzeby możesz skorzystać na miejscu z konsultacji lekarskiej.
Ile trwa rehabilitacja po złamaniu?
Nie da się tego określić z góry. Znaczenie mają rodzaj i miejsce złamania, czas unieruchomienia, sposób leczenia, wiek, choroby towarzyszące i regularność ćwiczeń. Fizjoterapeuta przedstawi orientacyjny plan, wyjaśni, od czego zależy jego przebieg, i ustali z Tobą momenty ponownej oceny.
Co zabrać na pierwszą wizytę
- opisy badań obrazowych po urazie i po zdjęciu gipsu,
- wypis ze szpitala, jeśli była operacja,
- zalecenia lekarza dotyczące obciążania kończyny,
- listę przyjmowanych leków,
- kule lub ortezę, jeśli z nich korzystasz,
- strój, który pozwoli odsłonić całą kończynę.
Umów wizytę
Etos Zdrowie prowadzi rehabilitację prywatnie oraz w ramach NFZ. Na rehabilitację ortopedyczną na NFZ w Warszawie potrzebne jest skierowanie. Aktualne ceny wizyt prywatnych znajdziesz w cenniku. Przychodnia mieści się przy ul. Muranowskiej 1 w Warszawie i przyjmuje od poniedziałku do piątku w godz. 8.00-21.00. Zadzwoń pod numer 22 831 52 81, a rejestracja pomoże dobrać termin.